Ahilik ve Ahi Evran

AHI EVRAN-I VELII KIMDIR?

XIII. Yuzyılda Horasan'dan Anadolu'ya göç ederek Denizli,Konya ve Kayseri'den sonra durak yeri olarak Kirsehir'e gelen ve Kirsehir'e yerlesen Ahi Evran, kurdugu inanç duzeniyle sehir halkının çogunlugunu meydana getiren esnaf kesimini uyarmıs, ahlaki sosyal kuralları ile dayanısmayı saglamıs, el ve gönul isbirligi içinde Anadolu'ya aydınlık olmus, yalnız gönulleri ve kafaları aydınlatmak uzere Anadolu'yu bölunmez bir butun olarak ayakta tutmayı saglamıstır.
XIII. Yuzyılda Anadolu'da fikri hayatın iman ve inanç birligini saglayan, örgutleyen, yöneten ve manevi guçle kuvvetlendiren esnaf ve sanatkarlarımızın piri ve dabbag sanatıyla ugrasan Ahi Evran'ı Veli'nin kimligi söyledir;
Asıl adı, Seyh Mahmut Nasuriddin oldugu bilinen Ahi Evren takriben 1215 ila 1220 'lerde Horasan'da dogmustur. 93 Yasında iken Kirsehir'de ölmustur. Turbesi Kirsehir'dedir.Bugun Kirsehir'de Turk Isçi Esnaf ve Sanaatkarlarının XIII. yuzyıldan bugune dek andıkları esnaf önderi Ahi Evran'ı bir bayram havasında anmak felsefesi, yaptıgı çalısmaları ve hizmetleri hakkında konusmalar yaparak halkı aydınlatmak, onu yasatmayı surdurmek amacıyla Ahilik Kultur ve Esnaf Bayramı yapılmaktadır.

AHI'LIGIN ILKELERI:

Ahi Evran-ı Veli'nin kurdugu ve ilkelerini belirledigi Ahi'lik kurum ve bilimin esaslarında "Ahlak, Okul, Bilim, Calısma ve Devlet" kavramları daima ön planda tutulmus, toplumumuzda da,

1. Zinadan sakınılması,
2. Islam dinince yasaklanmıs yiyecek ve içeceklerden sakınılması,
3. Yalan ve dedikodudan sakınılması,
4. Görulmemesi ve duyulmaması gereken hususlara dikkat edilmesi,
5. Kötuluk etmekten sakınılması,
6. Dunya nimetlerine ahireti unutturacak kadar baglanılmaması

konularında tavisyede bulunmustur. Edepli olunması ve edepli bir toplum meydana getirilmesi esas alınmıstır.

AHI'LIK NEDIR?

Ahi'lik bir Turk esnaf kurulusudur.
Ahi'lik yardımlasmaya dayanan esnafın teskilatıdır.Köylere kadar yayılan en kuçuk örgutten en buyuk örgute kadar milli birlik ve beraberligi,karsılıklı saygı ve sevgiyi, sosyal dayanısma ve yardımı temel ilke sayan,el birligi ve kardeslik havası içindedin ve ahlak kurallarına sıkı sıkıya baglı,köklu,saglam,duzenli ve milli bir toplum kurmayı amaç bilen bir kurulustur.Bu kurulus XIII. yuzyıldan XVIII. yuzyıla dek Ahi'lik, daha sonra XX.yuzyılın baslarına dek de "GEDIK" yani lonca örgutu olarak toplumun ekonomik kesimindeki olusumları duzenlemistir.
Anadolu Ahi teskilatı, kurulusundan zamanımıza kadar,gerek kendi bunyesinde ve gerekse topluma karsı görevini yapmıs bir muessesedir.Kendi içerisinde dogruluk,karsılıklı yardım ve saygı esasından hareket ederek Turkiye'nin ticari ve ekonomik hayatında buyuk rol oynamıstır,ustalar çıraklar,kısacası zaatkarlar yetistirmis ve yetisen bu esnaf tek taraflı çıkar endisesiyle hareket etmemistir.
Sadece mesleki fonksiyonunu yerine getirerek topluma hizmet etmekle yetinmemis olan bu muessese,kurulus devrinde yerlesme meselelerinde ve Anadolu'nun Turklesmesinde ve yayılmasında, daha sonra da genisleme esnasında buyuk rol oynamıs bir teskilattır.
Ise deri isçiligi olarak baslayan Ahiler zanaattaki kabiliyetleri ve yuksek ahlaki meziyetleri ile otoritelerini ve ustunluklerini zamanla butun öteki sanat kolarını da tanıtmıslardır.Bu gelenege butun tarihleri boyunca Osmanlı Sultanlar da saygı göstermis,tekelci tuccarlara karsı zanaatkarları korumuslardır.

AHI'LIK TORENLERI VE KIRSEHIR'DE AHI GUNLERI

Ahi teskilatlarında, teskilatın ortak yasantısına yön veren birçok törenle karsılasmaktayız.
Bu Törenler:
1- Yol atası ve yol kardesi edinme töreni:Ahi'lige giris niteliginde bir törendir. Daha sonra bu teskilatların esnaflasma ve sanatkarlasma sureci içerisinde herhangi bir sanatta çıraklıga kabul edilme töreni haline gelmistir. Cırak adayları duzenlenen bu törende kendilerine birlik içerisinden bir yol atası "Usta" ve iki yol kardesi "Arkadas" seçerek çıraklıga baslamaktadır.
2- Yol sahibi olma töreni : Baglı bulundugu sanat kolunda çıraklık suresini tamamlamıs olanları kalfalıga yukseltme törenidir. Bu törende Ahi'ye yol sahibi oldugunu gösteren bir kusak baglanmaktadır.
3- Icazet Törenine gelince Bu tören de Ahi zaviyelerinde butun Ahi'lerin katılmasıyla duzenlenmekte ve en yaslı Ahi tarafından yönetilmektedir.
Kalfa baglı oldugu sanat dalında, kalfalık suresini tamamladıktan sonra, ustasının kabul ve uygun görmesi ile ustalıga geçis törenidir.
Tören, okunan çesitli dualardan sonra icazet alan kimsenin,kendisine "Haktela kisbine bereket versin" diye dua eden seyhin, ustaların ve ihtiyarların elini öpmesiyle sona ermektedir.
Ahi'lik yuzyıllar boyu koydugu kurallara Osmanlı Ekonomisinde, bir ticaret ahlakı yerlestirmis,esnaf ve sanatkarları korumustur.
Kirsehir'de her yıl yapılan Ahilik Kultur Haftası Esnaf Bayramı'nın amacı sudur:
Turk esnafının önderi, kooperatifler,i sçi sendikaları, Sosyal Sigortaların fikir atası, esnaf dernekleri birlikleri, federasyonlar ve konfederasyonlarının öncusu olarak bilinen Ahi Evran'ın çagdas yasam sartlarına uygun, törelerini yasatmak, ticarette ve sanatta ahlaki temellere dayalı guzel geleneklerini, tum esnaf sanatkarlarına ve tum dunya esnaf sanatkarlarına duyurmak ve onların her yıl Kirsehir'de bir araya gelmelerine imkan hazırlamaktadır.

Bu yazı 13-19 Ekim 1997 10. Ahilik Kulturu Haftası ve 33. Esnaf Bayramı dolayısıyla hazırlanan brosurden alınmıstır.

Copyright © KIRSEHiR.gen.tr Tüm hakları saklıdır.

Yayınlanma:: 2002-09-13 (2468 Okuma)

[ Geri Dön ]